2018‎ > ‎

Grethe Fossmark Sangolt

lagt inn 26. okt. 2018, 04:17 av Bjørn Enes   [ oppdatert 20. mar. 2019, 02:42 ]
I dette intervjuopptaket frå juni 2018 fortel Grethe Sangolt om barndoms- og ungdomsåra sine. Ho budde på Nordnes - i Madsensgang, et smau omtrent ute med Tollboden - fram til eksplosjonen på Vågen  i 1944. Då mista familien alt dei eigde. Dei  vart fyrst evakuert til Åsane, men familien fekk seinare husvære hos ei enke i Sandviken. Etter krigen fekk dei flytta til ein bygard på Engen. Der var god plass, og dei fekk ha ope hus med mykje liv då dei vart ungdomar. 
Far til Grete hadde leiketøysforretning i Vaskerelven. Det var smått stell under krigen - men seinare vart det betre, ikkje minst då det etter kvart vart letta på restriksjonane mot å importera handelsvarer. Dei fleste nye varene kom frå Tyskland - ho hugsar munnspel. yoyoar og trådsneller. 
Ho fortel levande om dei ulike periodane i oppveksten - tida som løperjente, då dei tok til å lika dans - og då dei tok til å reisa. Fyrst "rundt Sørlandet", seinare lenger og lenger ut, fram til den store turen hennar med scooter til Italia og Frankrike som ho  fortalde om i eit tidlegare intervju i 2017. 

Intervjuopptaket vart gjort i Studo ! på Bergen off. bibliotek den 8. juni 2018. Intervjuar var Bjørn Enes. Han har og gjort dokumentasjonsarbeidet. 

Grethe Fossmark Sangolt - 2018:

Stikkord om  innhaldet i intervjuet:
(Tala til venstre er tidskodar - minutt og sekund frå start. Blå tidskodar er klikkbare. 
Du kan laga eigne peikarar ved å erstatta  minutt (m) og sekund (s) i denne nettadressa: 
https://vimeo.com/274088634#t=24m9s ) 

00:00:00 Namn
00:36:00 Flyalarmen – tilfluktsrom – vi venta lydig på faren over
01:25:00 Ikkje veldig redd.- Dei vaksne var der – me fekk godteri
02:55:00 Me mudde i Madsensgang på Nordnes – fyrste etasje
03:30:00 Me fekk tidleg telefon. Mange kom for å låna.
04:25:00 Me hadde leketøysforretning – det var smått med varer under krigen
04:45:00 Eksplosjonen: Vi blei henta med lastebil og køyrt til Åsane
05:40:00 Alt vårt ble brent. Vi mista alt
06:20:00 Madsensgangen var omtrent ved Tollboden.
06:55:00 Etterpå skulle vi bo hos andre. Vi fikk plass hos ei enke i Egedes gate
08:10:00 Huset brant ned – far styrta inn for å reddeei lampe.
08:45:00 Mor var på sykehuset – hadde nettopp fått barn
09:40:00 Husker ikk
10:10:00 Etterpå heldt livet fram som vanleg -hoppa paradis -

Rica erstatningskaffe, laga av havregryn
11:10:00 Banan og kveitebrød var berre for sjuke
11:30:00 Vi ble sendt til Austlandet for å feitast opp.
12:15:00 Siste krigsåret vart eg send tril slekt i Gulen
12:40:00 Freden: Ei skøyte kom med flagg.
13:12:00 Me var redde for skumle menn og ondemenner / ondemannen
13:40:00 Eg var ute for ein lokkemann – eg var tolv år – Strandgaten

Han begynte å fomla med meg i heisen. Eg skreik.
15:30:00 Frukt: Det hende me nappa til oss
15:55:00 I tredje klasse måtte me på Nygård Skole, tyskerane tok Nordnes
16:20:00 Frøken var kulturell – Vi hadde tallkarakterar
17:35:00 Jente og guteklassar – og lærarane kunne vera tøffe
18:00:00 Foreldrene heldt med frøken eller lærarane
18:50:00 Me hadde lekser. Ikkje alle fekk hjelp heime.


20:44:00 Laurdagen kom ei bankdame med lister – me hadde penger med
21:15:00 Klassetur til Gudvangen – med tog og buss
22:30:00 Vi var 21 i klassen – veldig gøy på tur
23:05:00 Så fikk vi lærerinne som hadde vært i Kina – fortalte om snøresko
23:40:00 Lekeplass på Nordnes. Stein som vi kalte Arbeidet
24:09:00 Karamelledamen – kom en dag og lokka oss til seg – ga oss snop
25:30:00 Ingen andre hugsar henne
26:15:00 Ei dame i et smau selde tyggegummi. Ho heitte Snefrid

Kor kan dei ha fått snopet og tyggegummien frå?
27:50:00 Så kom rasjoneringskorta – når rasjonane kom kunne me kjøpa snop
28:40:00 Så kom iskremen – å la gå!

To systre starta ein liten iskrembar – de var populære
. Kino – i Fanahallen gjekk det cowboyfilmar. Me sneik av og til
31:00:00 Me sneik oss inn med regncape – ein sat på skuldrene
32:00:00 Vi lekte til vi var ganske store. Men ikkje alle
33:05:00 Løperjenter. Me kunne tena opp til ei krone - i 12,13-årsalderen
34:35:00 Gutane tok ofte arbeid hos handverkarar
34:50:00 Bestemor: «Alle må vera i emploi» -
35:30:00 Noen gjekk middelskole, men ikkje alle. Eg måtte på handelsskolen
36:25:00 Det begynte å bli organisering blant arbeidsfolk
37:10:00 Far betalte betre enn tariff, men ville ikkje ha organiserte
38:40:00 På femtitallet kunne me importera -bl.a. Munnspel – det ble lang kø

Yo-yo – og trådsnelle
39:35:00 Me måtte ha importlisens. Det meste kom frå Tyskland
40:40:00 Bil måtte søkast om. Vår fyrste var en Moskovitsj -
41:55:00 Etter kvart blei me meir sjølvstendige .
42:15:00 Me begynte på dans – fyrst folkedans med kaffe, så ny dans med vin
42:40:00 Så reise. Fyrst sykkeltur rundt Sørlandet. Båt til Stavanger og sykkel heim
43:40:00 Me reiste frå 17-årsalderen – seinare til Danmarek og England
44:25:00 I tjueårsalderen var me vaksne – frå då spurde me ingen
45:00:00 Scooterturen: Eg har skrive om turen fleire gonger. Hugsar ulike ting
47:10:00 Nordnes og Strandgaten: Vi flytta til et finare hus med heis.

Så flytta vi til Engen. Det var nært nok til å halda kontakten med Nordnes
48:20:00 Ei branntomt nær Engen. Der kom Sirkus Arnardo

Syster mi ville på sirkus kvar dag
49:30:00 Ein gong rømte ho med sirkus Arnardo ein gong. Etterlyst på radio
50:45:00 Arnardo ringte til politiet . Dei fann henne blant dyreforet
51:20:00 Ho kom heim med båt frå Stavanger
52:55:00 Sirkuset kom kvart år – dei søkte på tomt. Arnardo kom fyrst
54:05:00 Etter eksplosjonen – vi fikk nytt hus etter ikkje så¨lenge

Det ble bygd barakker i Sandviken. Det var litt nedverdigande
55:30:00 Men der me kom på Engen var ein gammel bygård med god plass
56:00:00 Me hadde sveivegrammofon – med radiofantomene og utanlandsk musikk
56:35:00 Me hadde også madrasser slik at me kunne turna på rommet.
57:10:00 Der var også altan – me såg til Konsertpaleet og likningskontoret

Me sto på altanen når folk skulle levera sjølvmeldinga
58:30:00 Teateret – der kunne med segle på Bjørnson – Livlig oppvekst
59:25:00 Slutt
Ċ
Bjørn Enes,
26. okt. 2018, 05:45
Comments